En daar is er weer eentje voor het Communicatieonline klunzen-archief: Woordvoerder grijpt in en vergeet dat de camera’s nog lopen.  Maar laten we wel zijn: eigenlijk deed de woordvoerder gewoon haar werk. Daarbij hoort ingrijpen. Ik verkies als woordvoerder de kop ‘Woordvoerder grijpt in’ altijd boven ‘Minister glijdt uit’. Het minder leuke stukje van ons werk zeg maar. Dagelijks aan de orde. De vraag is echter; waar gaat het nu écht fout?

Controleren op feitelijke onjuistheden
De afgelopen tijd stijgt het aantal ingrijpende woordvoerders in tv-interviews. Opvallend? Of nu ineens gewoon in beeld gebracht? Blijkbaar gebeurt er iets wat niet klopt…. Iets waardoor de redactie in montage besluit: dit laten we erin. Dat gebeurt in krantenland (nog) niet. Ik moet het eerste artikel in de Volkskrant nog lezen waarin de redacteur het commentaar van de woordvoerder expres heeft laat staan. De schriftelijke variant van ingrijpen noemen we ‘de concepttekst controleren op feitelijke onjuistheden’. Strikt genomen betekent dat typfouten in namen/ jaartallen etc. Jaja. En in de praktijk loopt dit via een ongelooflijk grijs gebied over in framen tot je erbij neervalt. Hoe vaak heb je als journalist je nijvere huisvlijt niet roodgekalkt teruggekregen? Maar dat bereikt de buitenwereld niet. Waarom eigenlijk niet? Is het daar dan ook niet tijd voor?  Of hoort het daar er gewoon bij? Of gaat het daar over iets anders? Als een schrijvende journalist daar iets over kan zeggen hoor ik het trouwens graag!

Dit gaan ‘we’ zo niet naar buiten brengen
Ook in de organisatie waar je voor werkt grijpt de woordvoerder dagelijks in. ‘Dit gaan we zo niet naar buiten’ brengen is een veel gebruikt zinnetje waarbij ik het ‘we’ altijd wel een leuke persoonsvorm vond. Vaak resulteert deze uitspraak in een fikse ingreep in het project van die overenthousiaste projectleider die zo narrowminded is geworden dat hij de context van het bedrijf wat is vergeten. Niet erg, maar wel ingrijpen. Als interne journalist doe je niet anders dan vragen stellen die niemand wil beantwoorden, op zere plekken duwen en beerputten opengooien. Die je dan weliswaar niet openbaar maakt, maar al die informatie is nodig om uiteindelijk te spinnen en te framen. Is dat fout? Nee hoor. Absoluut niet. Hoort ook bij ons werk. Dat heet een gedegen voorbereiding. En dat voorkomt fouten in de uitvoering die nu steeds voorbij komen.

Vernaggelen van het vak
Is het ingrijpen wel het echte probleem? Gaat het hier niet over een diepere kwestie; over de manier waarop; over integriteit. Over het punt waar framing en spinnen, liegen en bedriegen wordt. Het gaat over het verliezen van je betrouwbaarheid als organisatie, als woordvoerder en als mens. En dat is wel heel erg kwalijk. Woordvoerders zijn geen liegebeesten. En journalisten zijn geen bullebakken die enkel en alleen zoeken naar je achilleshiel. De les die ik leer van al deze filmpjes in het klunzenarchief is dat we elkaar beter scherp moeten houden. Juist nu de journalistieke waarden zo in het geding zijn door het oplopend aantal artikelen gemaakt door niet-journalisten. Je zou er bijna lui van worden in je voorbereidingen. Woordvoerders moeten te allen tijde integer en scherp zijn en elkaar integer en scherp houden. Anders vernaggelen we ons vak en onze eigen menselijkheid. Want als je als mens in de kern niet meer kunt staan voor de boodschap die je moet brengen, of de manier waarop ‘we’ het naar buiten brengen; grijp dan in. Niet voor de camera maar voor jezelf.